03. Przyczyny powstawania LSICU

Lokalne Systemy Integracji Cudzoziemców i Uchodźców dla Gminy Słupsk i Dragacz są próbą odpowiedzi na kilka kluczowych problemów dotyczących integracji cudzoziemców na poziomie lokalnym.

Brak dostatecznego doświadczenia w pracy z cudzoziemcami i procedurą przyjmowania oraz integracji cudzoziemców, w tym uchodźców, to jedna z głównych barier wskazywanych przez instytucje w realizowanym w ramach projektu badaniu. Brak doświadczenia wiąże się z kolei, bardzo często, z nieprzygotowaniem instytucji do pracy z osobami odmiennymi kulturowo. Organy, które nie mają styczności z tą kwestią w swojej codziennej pracy, często wychodzą z założenia, że nie muszą podejmować działań przygotowujących. Panuje przekonanie, że gdy trzeba będzie zmierzyć się z problemem, to „jakoś sobie poradzą”.

Jednocześnie przedstawiciele badanych instytucji wskazują na kilka kluczowych kwestii, które utrudniają, bądź mogłyby utrudniać, pracę z cudzoziemcami:

  • bariera komunikacyjna;
  • brak przygotowania merytorycznego (nieznajomość kodu kulturowego i norm zachowań);
  • niedostateczny przepływ informacji i niski poziom współpracy między instytucjami w obszarze przyjmowania oraz integracji cudzoziemców, szczególnie uchodźców;
  • brak wsparcia systemowego (z poziomu centralnego) w zakresie finansowania działań związanych z przyjmowaniem i integracją cudzoziemców i uchodźców, niedostateczne zasoby kadrowe oraz nieprzygotowanie merytoryczne pracowników instytucji;
    nieadekwatność przepisów do zadań i możliwości poszczególnych instytucji;
  • obawy związane z przyjmowaniem i integracją uchodźców oraz stereotypowe pojmowanie problemu uchodźstwa.

Uczestniczący w badaniu uchodźcy oraz osoby starające się o taki status (mieszkające w ośrodku dla cudzoziemców w Grupie) potwierdzili niski poziom przygotowania instytucji do pracy z cudzoziemcami i wskazali częstą nieumiejętność udzielenia pomocy. Jedną z największych trudności dla cudzoziemców i uchodźców jest bariera językowa oraz nieznajomość lokalnego systemu instytucjonalnego. Osoby biorące udział w badaniu często wskazywały, że nie wiedzą gdzie znajdują się poszczególne instytucje i za co są odpowiedzialne. Niejednokrotnie bez pomocy innych cudzoziemców (np. rodziny) lub organizacji pozarządowych sami nie poradziliby sobie w załatwieniu prostych spraw. Uczestniczący w badaniu cudzoziemcy i uchodźcy wskazywali, że potrzebują informacji o swoich prawach i obowiązkach, podstawowej wiedzy o lokalnym systemie instytucji, procedurach i przepisach.

Kolejne bardzo ważne kwestie, szczególnie istotne z poziomu samodzielnego funkcjonowania cudzoziemców i uchodźców, to nauka języka polskiego, pomoc w znalezieniu mieszkania oraz otrzymaniu pracy. Pomoc ukierunkowana na te obszary jest ważna zarówno dla osób, które już mają status uchodźcy lub ochronę uzupełniającą, jak i dla osób, które czekają na nadanie takiego statusu, a chcą zostać w Polsce.

Wykres 1. N = 45, wielokrotne odpowiedzi (badani mieszkańcy ośrodka pobytowego dla cudzoziemców w Grupie).

w1_

Źródło: Badanie własne

Lokalne Systemy Integracji Cudzoziemców i Uchodźców wypracowane przez przedstawicieli instytucji w Słupsku i Dragaczu, choć mają trochę inną konstrukcję, są próbą uwzględnienia zdiagnozowanych potrzeb i zareagowania na bariery napotykane w pracy z uchodźcami i cudzoziemcami, zarówno po stronie cudzoziemców i uchodźców, jak i przedstawicieli instytucji.

W przypadku Słupska nie można mówić o barierach wynikających z wzajemnego funkcjonowania i współpracy obu stron, ponieważ obecnie w mieście nie ma uchodźców ani wielu cudzoziemców oczekujących wsparcia. Przygotowane założenia systemu z pewnością pomogą w przygotowaniu instytucji i zapobiegną ewentualnym barierom w przyszłości.