11. LSICU dla gminy Dragacz

Lokalne uwarunkowania powstania LSICU w gminie Dragacz

Dragacz to gmina położona w województwie kujawsko-pomorskim, którą zamieszkuje 7204 mieszkańców. W jednej z gminnych miejscowości, w Grupie, od 2008 roku funkcjonuje ośrodek dla cudzoziemców starających się o uzyskanie statusu uchodźcy. W ośrodku mieszkają głównie osoby pochodzące z Kaukazu, przede wszystkim narodowości czeczeńskiej i gruzińskiej, ale również obywatele Ukrainy, Kirgistanu i Syrii. Część osób, która uzyskuje pozwolenie na pobyt stały w Polsce osiedla się w Dragaczu bądź pobliskich gminach. Dzieci cudzoziemskie uczą się w gminnej szkole podstawowej i gimnazjum. Bardzo dużą rolę w codziennej pracy z cudzoziemcami w gminie, również w zakresie integracji z lokalną społecznością, odgrywa Polska Akcja Humanitarna i obecnie Fundacja Emic. Emic, kontynuując wcześniejsze działania, podejmuje liczne inicjatywy wspierające ośrodek pobytowy dla cudzoziemców, szkołę podstawową oraz inne gminne instytucje pracujące z uchodźcami i cudzoziemcami.

Przedstawiciele instytucji pracujących nad LSICU w Dragaczu, pomimo wielu doświadczeń w pracy z cudzoziemcami, również wskazują na potrzeby edukacyjne w zakresie działań na rzecz uchodźców i pozostałych osób odmiennych kulturowo. Okazuje się bowiem, że przeszkoleni są w tym zakresie przede wszystkim nauczyciele i pracownicy ośrodka dla cudzoziemców. Przedstawiciele pozostałych instytucji często wskazywali natomiast, że nie mieli okazji uczestniczyć w takich szkoleniach i nierzadko nieznajomość pewnych zachowań lub norm kulturowych jest dla nich problemem w kontaktach z mieszkańcami cudzoziemcami. Przedstawiciele pracujący nad LSICU wskazali na szczegółowe i konkretne potrzeby, które nie wybrzmiały silnie w przeprowadzonej w ramach projektu diagnozie: oczekują większej samodzielności po stronie cudzoziemców (podstawowej wiedzy na temat procedur, systemu, instytucji), integracji lokalnej społeczności z cudzoziemcami, lepszego przepływu informacji między instytucjami, który umożliwi planowanie działań a także większego wsparcia dla szkół, choćby w formie przyznania asystenta kulturowego w pełnym wymiarze godzin.

Mieszkańcy Grupy (miejscowości, w której znajduje się ośrodek dla cudzoziemców) mają kontakt z mieszkańcami ośrodka w codziennych sytuacjach. Spotykają ich w szkole, sklepie, na ulicy. Aż 74% biorących udział w badaniu mieszkańców Grupy twierdzi, że uchodźcy są częścią ich społeczności. Wydaje się, że przyzwyczaili się do swojej wzajemnej obecności. Jednocześnie mieszkańcy Grupy nie wyrażają potrzeby umacniania więzi z mieszkającymi w gminie cudzoziemcami. Prawie połowa badanych osób (49%) ocenia obecność uchodźców jako neutralną, 24% jako dobrą, 21% jako złą. Działania integrujące lokalną społeczność z cudzoziemcami opierały się dotąd głównie na inicjatywach kulturalnych polegających na prezentacji zwyczajów kulturowych, wspólnym uczestnictwie w zajęciach dzieci i kobiet. Od kilku lat z inicjatywy PAH organizowane są także dni otwarte ośrodka dla cudzoziemców, podczas których jest on dostępny dla mieszkańców. W Dragaczu, w którym stosunki między cudzoziemcami a lokalną społecznością są unormowane i obowiązują pewne stałe zwyczaje wzajemnego funkcjonowania, form współpracy i spędzania czasu integracja społeczności staje się dużym wyzwaniem dla podmiotów pracujących nad LSICU.

Celem powstałego w Dragaczu LSICU jest usprawnienie i wzmocnienie obecnie podejmowanych działań pomocowych i integracyjnych skierowanych do uchodźców i cudzoziemców, także tych mieszkających poza ośrodkiem oraz wsparcie współpracy między instytucjami pracującymi z uchodźcami oraz cudzoziemcami. System zakłada działania poszerzające wiedzę i doświadczenie przedstawicieli i przedstawicielek gminnych instytucji i organizacji do pracy z uchodźcami i cudzoziemcami oraz podział i harmonogram działań poszczególnych instytucji i organizacji w ramach LSICU.

 

Ogólny zarys LSICU w gminie Dragacz

Lokalny System Integracji Cudzoziemców i Uchodźców dla gminy Dragacz powstał w odpowiedzi na potrzebę skoordynowania działań jakie należy podjąć, aby integracja cudzoziemców, w tym uchodźców, odbywała się w zgodzie z oczekiwaniami i potrzebami administracji samorządowej, cudzoziemców mieszkających w ośrodku w Grupie, jak i poza nim, oraz społeczności lokalnej Dragacza.

Koncepcja systemu i założone działania zostały wypracowane podczas czterech dni warsztatów, w trakcie których nad strategią integracji cudzoziemców i uchodźców debatowali przedstawiciele Urzędu Gminy, Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, Gminnego Ośrodka Kultury, Rekreacji i Sportu, Gminnego Urzędu Stanu Cywilnego, Ośrodka Pobytowego dla Cudzoziemców w Grupie, szkoły podstawowej, sołtysi dwóch sołectw oraz Fundacja Emic, która wspiera cudzoziemców mieszkających w Ośrodku dla Cudzoziemców. Grupa wypracowywała, krok po kroku, kolejne elementy lokalnego systemu integracji cudzoziemców i uchodźców. W strukturze systemu integracji znajdują się instytucje kluczowe z perspektywy procedury opieki nad cudzoziemcami oraz takie, które pełnią, lub mogą pełnić, ważne zadania umożliwiające ich integrację.

System ma wspierać proces integracji cudzoziemców i ułatwiać administracji samorządowej podejmowanie świadomych i zaplanowanych działań wykraczających poza standardowe procedury pomocy cudzoziemcom.

W ramach LSICU wyodrębniono siedem kluczowych instytucji mających odpowiadać za integrację. Wśród nich — oprócz jednostek gminnych — znalazły się także podmioty prywatne, np. Ośrodek Pobytowy dla Cudzoziemców i organizacja pozarządowa działająca na rzecz cudzoziemców — Fundacja EMIC. Ponadto wyodrębniono i opisano pozostałe podmioty realizujące lub mogące prowadzić działania integracyjne, lecz niepełniące funkcji kluczowych w zarządzaniu systemem.

Dla wszystkich instytucji będących w strukturze LSICU określono cele i konkretne zadania w obszarze integracji cudzoziemców.

Zaplanowano także harmonogram wdrożeniowy obejmujący pierwsze miesiące działania systemu.

74

 

Koordynacja LSICU

Struktura organizacyjna systemu składa się z podmiotów będących organami samorządowymi, którymi są: Urząd Gminy Dragacz, Gminny Ośrodek Kultury, Sportu i Rekreacji, Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej, szkoły oraz innych podmiotów, jak: Ośrodek Pobytowy dla Cudzoziemców, policja i organizacje pozarządowe.

Zdecydowano, iż ciężar rozruchu i opieki koordynacyjnej nad systemem (przynajmniej w początkowym okresie) przejmie działająca w gminie i ośrodku dla cudzoziemców w Grupie Fundacja EMIC, kontynuująca wcześniejsze działania Polskiej Akcji Humanitarnej, wspierająca cudzoziemców w gminie Dragacz, działająca na rzecz integracji podmiotów oraz instytucji lokalnych w obszarze działań na rzecz cudzoziemców.

Wyznaczony przez Fundację koordynator odpowiadał będzie za nadzór nad bieżącą realizacją zadań określonych dla instytucji w ramach LSICU, prowadzenie działań monitoringowych, wprowadzanie modyfikacji do systemu, bieżącą komunikację wewnętrzną i zewnętrzną oraz organizacje spotkań zespołu LSICU.

Należy przeprowadzić niezbędne działania przygotowawcze oraz rozpoczęcie pozyskiwania niezbędnych zasobów osobowych i środków finansowych na realizację działań związanych z przyjmowaniem i integracją cudzoziemców i uchodźców z budżetu Gminy Dragacz lub ze środków zewnętrznych.

Podmioty zaangażowane w LSICU wyznaczyły najważniejsze zadania w zakresie organizacji, komunikacji, finansowania działań systemu i rozwoju kompetencji, które zamierzają realizować w najbliższym czasie.

 

Działania organizacyjne w obszarze integracji:

  • budowa i bieżąca rozbudowa bazy osób oraz instytucji eksperckich w zakresie integracji cudzoziemców i uchodźców oraz zapewnienie swobodnego dostępu do bazy dla członków zespołu LSICU;
  • zaopatrzenie członków LSICU w materiały informacyjne dotyczące integracji (aspekty prawne, finansowe, działania integracyjne, dobre praktyki itp.);
  • wyszukiwanie i zapewnienie dostępu do usług zewnętrznych związanych z obszarem integracji, np. szkoleń;
  • organizacja cyklicznych, organizacyjnych spotkań LSICU;
  • zapewnienie międzyinstytucjonalnego oraz szkolnego asystenta międzykulturowego w zależności od potrzeb instytucji i cudzoziemców/uchodźców.

 

Komunikacja wewnętrzna:

  • ustalenie zasad komunikacji i kanałów komunikacji wewnętrznej;
  • budowa bazy kontaktów (osoby z LSICU oraz kluczowych instytucji i podmiotów spoza struktury, np. PCPR, UdSC, tłumacze);
  • ustalenie kolejności działań (procedury) przy przyjmowaniu uchodźców i cudzoziemców oraz reagowania w sytuacjach nieprzewidzianych.

 

Komunikacja zewnętrzna:

  • wyznaczenie osoby reprezentującej LSICU Dragacz na zewnątrz oraz zaplanowanie działań związanych z rozwojem kompetencji osób odpowiedzialnych za komunikację i promocję;
  • promocja gminy i podejmowanych działań na rzecz cudzoziemców;
  • wymiana doświadczeń z instytucjami spoza LSIC Dragacz;
  • nadzór nad przygotowaniem materiałów promocyjnych, informacyjnych i edukacyjnych.

 

Działania w zakresie rozwoju kompetencji członków LSICU:

  • określenie potrzeb szkoleniowych i rozwojowych poszczególnych osób zaangażowanych w LSICU;
  • zaplanowanie szkoleń z zakresu języków obcych, integracji międzykulturowej, komunikacji i mediacji oraz radzenia sobie w trudnych sytuacjach, zarządzania i pracy w zespole;
  • wymiana doświadczeń: organizacja spotkań i wizyt studyjnych z gminami i poszczególnymi instytucjami z Polski i zagranicy, które mają doświadczenia w pracy z cudzoziemcami;
  • nawiązywanie i podtrzymywanie kontaktów oraz relacji z podmiotami działającymi na rzecz cudzoziemców spoza gminy;
  • poszukiwanie programów wymiany, np. Erasmus+.

 

Zapewnienie finansów na działania LSICU:

  • określenie potrzeb finansowych niezbędnych dla realizacji działań;
  • określenie możliwych źródeł finansowania (gminne, zewnętrzne, przychody ze sprzedaży, zbiórki, darowizny);
  • zabezpieczenie i przekazanie niezbędnych środków do poszczególnych wydziałów, instytucji czy organizacji pozarządowych z budżetu Gminy Dragacz bądź innych środków (np. funduszy zewnętrznych) na realizację zaplanowanych działań w obszarach integracji;
  • opracowanie harmonogramu wydatków;
  • nadzór nad procesem pozyskiwania środków z funduszy zewnętrznych.

 

Monitoring i ewaluacja działań LSICU:

  • diagnoza stanu wyjściowego;
  • określenie celów i zarządzanie celami długo i krótkookresowymi;
  • ewaluacja (określenie metod, narzędzi, harmonogramu).