01. Wstęp

Krzysztof Ślebioda • Joanna Suchomska

Działania wzmacniające systemowe rozwiązania dotyczące integracji cudzoziemców i uchodźców w Polsce coraz częściej pojawiają się na poziomie lokalnym. Wydaje się, że to najbardziej zasadne rozwiązanie, ponieważ to właśnie na poziomie wspólnot lokalnych, relacji między mieszkańcami, ma szansę zajść realna integracja, która wymaga zaangażowania obu stron — społeczności przyjmującej i samych cudzoziemców lub uchodźców. Rozwiązania systemowe mogą sprzyjać lub utrudniać podejmowanie działań integracyjnych, jednak dbałość o spójność społeczną jest w istotnej części zadaniem lokalnego samorządu.

W miastach, w których cudzoziemcy stanowią coraz liczniejszą grupę mieszkańców lokalne instytucje coraz częściej podejmują inicjatywy mające na celu ułatwienie tym osobom odnalezienie się w nowej sytuacji i nawiązanie dobrych relacji z lokalną społecznością. W Warszawie, Lublinie, Krakowie czy Białymstoku od kilku lat działają zespoły robocze pracujące na rzecz integracji cudzoziemców, opracowywane są lokalne strategie integracji cudzoziemców oraz podejmowane są konkretne działania ułatwiające im funkcjonowanie w lokalnym systemie, np. tłumaczenie najważniejszych komunikatów w instytucjach publicznych, tworzenie broszur informacyjnych lub części stron internetowych w obcych językach pod kątem ich użyteczności dla mieszkańców cudzoziemców. Coraz częściej pojawiają się także działania samorządów, które w uchodźcach i cudzoziemcach dostrzegają potencjał do rozwoju miast (demografia, rynek pracy). Jednym z ostatnich takich działań jest współpraca blisko osiemdziesięciu podmiotów z Gdańska nad lokalnym systemem przyjmowania i integracji uchodźców i cudzoziemców. Gdański Model Integracji Imigrantów został przyjęty przez radnych w czerwcu 2016 roku.

Wypracowane w projekcie Lokalne Systemy Integracji Cudzoziemców i Uchodźców (LSICU) również pełnią funkcję strategicznego i systemowego podejścia do zarządzania procesem przyjmowania i integracji obcych kulturowo mieszkańców. Oparte na współpracy wielu instytucji i organizacji LSICU powstały w dwóch polskich gminach, które mają odmienne doświadczenia z obecnością cudzoziemców. W dalszej części podsumowania wskazujemy na lokalne warunki tworzenia tych systemów, metodologię pracy oraz prezentujemy opisy LSICU wraz ze szczegółowymi zadaniami i rozwiązaniami przypisanymi do instytucji działających w systemie.